HOME  |  In de gemeente  |  Open Monumentendag

Open Monumentendag

Het is op zaterdag 12 september Open Monumentendag. Vanwege het coronavirus heeft de werkgroep Open Monumentendag Goes besloten om deze dag dit jaar niet door te laten gaan. Wij betreuren dit zeer, maar in veel monumenten is het niet mogelijk om 1,5 meter afstand van elkaar te houden. 

Alle activiteiten schuiven we door naar 2021. Dit geldt ook voor de geplande kunstroute in combinatie met de fietsroute. 

Om toch een indruk van de fraaie monumenten te geven, bieden we u een digitale rondleiding door tien historische panden aan. Bekijk de filmpjes hieronder en laat uzelf verrassen door de wondere wereld van de Goese geschiedenis!

Stadhuis, Grote Markt

Stadhuis. In oorsprong laat-middeleeuws gotisch gebouw, dat bij een ingrijpende verbouwing tussen 1771 en 1775 die ook het conciergehuis de Waag en de Vleeshal betrof, zijn huidige, fraaie gedaante kreeg.

De raadzaal (nu vooral bekend als trouwzaal) kenmerkt zich door de voor die tijd gewenste en sierlijke rococo-betimmering. Het schoorsteenstuk en de dessus de porte is door M.J. Geeraerts verzorgd. Het stucplafond met allegorieen door Guiseppe Soldati. Het gesmeed ijzeren hek is door Maxime Sumel gemaakt.

In de toren bevindt zich een automatisch klokkenspel bestaande uit 10 klokken uit 1766 van A.J. van den Gheyn, Daarnaast 1 klok van Van Bergen uit 1948. Verder is er nog een Trommelspeelwerk van Jan van de Brant, uit omstreeks 1550.

www.youtube.com/gemeentegoes/stadhuis

Sluis De Piet

Het gemaal Sluis De Piet bevindt zich vlakbij Lewedorp, maar staat op het grondgebied van de gemeente Goes. Het bemaalt ongeveer 3000 ha. De aanvoer vindt plaats via de Wester Schenge. De lozing vindt plaats via de Piet in het Veerse Meer.

Sluis De Piet is van oorsprong een stoomgemaal en is gebouwd rond 1917/1918. Al spoedig snel de capaciteit van het gemaal te klein, omdat door steeds verdergaande verzanding lozing langs natuurlijke weg bijna niet meer mogelijk was. Volledige bemaling van het gebied bleek noodzakelijk. Dit leidde ertoe dat in 1928 de kleine centrifugaalpomp en de locomobiel vervangen werden door de thans nog aanwezige 180 pk sterke driecilinder Werkspoor-dieselmotor en centrifugaalpomp.

Er zijn in de tussentijd nog meerdere wijzigingen geweest. De dieselmotor staat al sinds de jaren´80 van de twintigste eeuw stil. De pomp is in 2012 gereviseerd en voorzien van een nieuwe elektrische aandrijving, zodat deze nu ook weer operationeel is. De Werkspoor-dieselmotor is museaal in het gemaal blijven staan. De restauratie van het gemaal en de sluis vond plaats in de periode 2009-2013.

www.youtube.com/gemeentegoes/sluisdepiet

Grote of Maria Magdalenakerk

De Grote of Maria Magdalenakerk van Goes is een indrukwekkende laat-gotische kruisbasiliek die waarschijnlijk zijn oorsprong vindt in een tufstenen zaalkerk uit de tweede helft van de twaalfde eeuw. Deze oorspronkelijke kerk zal gesitueerd kunnen worden op de plaats van het huidige schip. Met de groei van dorp tot stad wordt in de loop van de daarop volgende eeuwen de kerk steeds naar het oosten uitgebreid.In 1455 ondergaat het koor een grootscheepse verbouwing. Een kooromgang, zoals gebruikelijk bij dit type kerkgebouw, loopt echter vast op de Lange Kerkstraat. Dit zal de reden zijn van de curieuze plattegrond van het koor die er uitziet als die van een hallenkerk. Het koor is voltooid in 1470, de transepten in 1506. Buitengewoon fraai is de noordertranseptgevel. Deze behoort tot de ‘top vijf’ van ons land. Ontbrekende delen zijn aan beide transeptgevels tijdens de laatste restauratie gereconstrueerd. Het sacristiecomplex werd in 1520 aan de oostkant van het zuidertransept toegevoegd.

Door onvoorzichtigheid van een loodgieter gingen in 1618 het oude schip en de niet in steen overwelfde gedeelten (zoals de transepten) in vlammen op. Men besloot een nieuw schip te bouwen in gotische stijl en even hoog en breed als de koorpartij. Geldgebrek zal er de oorzaak van zijn geweest dat slechts de viering en het koor in steen in zijn overwelfd. Transepten en schip hebben sinds 1930 vlakke houten zolderingen, oorspronkelijk een zgn. ziende kap. Om dezelfde reden zal slechts in één travee een balustrade en sierlijke boogvulling zijn uitgevoerd.

Eind 1578 ging de kerk over in hervormde handen. In 1641 - 1643 werd er een nieuw orgel gebouwd door de uit Engeland uitgeweken orgelbouwer William Deakens. Dit orgel werd in de jaren 1704-1711 uitgebreid en verplaatst naar de middelste koorsluiting. De schilderingen op de orgelluiken door Abraham Busschop dateren uit die periode. In 1739 wordt een zeer grote overhuiving in Lodewijk XIV-stijl met barok-draperieën en beelden van de hand van Jan de Quant aangebracht. 

De kansel dateert uit 1594 en is in 1769 voorzien van een zeer fraaie koperen lezenaar, vervaardig door geelgieter Johannes Specht uit Rotterdam. In het noordertransept resteert uit de voor-reformatorische periode een zwaar beschadigd gebeeldhouwd reliëf met een zgn. ‘Gregoriusmis’ (Christus als man van smarten, aan de H. paus Gregorius tijdens het opdragen van de mis in een visioen verschenen).

In de kerk liggen vele fraaie grafzerken uit de 15de, 16de en 17de eeuw, waaronder die van Sweer van Heenvliet († 1486) en Jan van Oostende († 1516), beiden tegen de zuidmuur van de Johannes-kapel. De koperen lichtkronen zijn in 1980 geschonken door de M.J.E. Huyssen van Kattendijke-stichting.

www.youtube.com/gemeentegoes/grotekerk

Petruskerk ('s-Heer Arendskerke)

De Petruskerk is is een kerk van de Protestantse Kerk Nederland in 's-Heer Arendskerke in de provincie Zeeland, waarvan de toren in eigendom is bij de gemeente Goes. Het kerkgebouw en de toren zijn elk een rijksmonument. Op de plaats van de huidige kerk is vermoedelijk in de twaalfde eeuw door "Heer Arend", ook wel "Arend met den buik" genoemd, een kerk gesticht. Dit was de stamvader van adellijke families in dit deel van Zeeland. De huidige kerk stamt uit de veertiende en vijftiende eeuw. Toren en koor werden toen los van elkaar gebouwd en verbonden door het schip, de huidige kerk, die naar verluidt stamt van rond 1450. Het schip was gewijd aan Sint-Pieter, wat terugkomt in de naam Petruskerk. Eind zestiende eeuw, ten tijde van de beeldenstorm, werden altaren en beelden uit de kerk verwijderd en werd de kerk als protestante kerk ingericht.

Het aan Johannes gewijde koor werd in 1859 afgebroken. Op die plaats werd een consistoriekamer gebouwd. In 1906 werd de kerk gerestaureerd door Jan Verheul en zoveel mogelijk in zestiende-eeuwse staat teruggebracht. Er volgden nog restauraties in 1955-6 en 2002-3.

De kerk heeft een rijk interieur met veel oude elementen. De preekstoel stamt uit 1649, de deur naar de consistoriekamer heeft een vergelijkbare leeftijd. Er staan banken uit ongeveer 1525, en herenbanken uit 1650 en 1739. In de kerk hangt een orgel uit 1708, dat oorspronkelijk voor een kerk of klooster in Belgisch Brabant was gebouwd en daarna in de katholieke Sint Willibrorduskerk van Zierikzee hing. Het orgel werd uitgebreid met een tweede klavier en werd in 1868 aangekocht en op 20 mei 1869 voor het eerst bespeeld. In de toren bevindt zich een oude klok uit 1591 van Thomas Bot en een moderne klok. Het uurwerk stamt uit de zeventiende eeuw.

www.youtube.com/gemeentegoes/petruskerk

Watertoren

De Watertoren in Goes is gebouwd in 1912. Hij is met 63,00 meter één van de hoogste als zodanig gebouwde watertorens. Carl Francke is de ontwerper van de toren. De Watertoren is een echt kenmerk van de stad Goes, want al van ver zie je hem staan. De toren heeft een opslagcapaciteit van 1250 m³ en staat aan de 's-Gravenpolderseweg. Het is de eerste watertoren in Nederland met een stalen open skelet en betonnen kuip met een stalen binnenwand. De Watertoren is de afgelopen jaren in gebruik geweest als kantoorruimte (600 m2). Er zijn onlangs in de bovenste verdiepingen appartementen gecreëerd.

www.youtube.com/gemeentegoes/watertoren

Huis Hoope

Huis Hoope aan de Joannes Antonides van der Goeskade werd in 1651 gebouwd aan de haven van Goes. De kade werd vanaf de 17de eeuw in de volksmond 'Tussen de twee poorten' genoemd, verwijzend naar de Oude Hoofdpoort en de Nieuwe Havenpoort.

Vermoedelijk werd het huis als kantoor gebouwd voor de ‘Noordse Compagnie' die in 1650 was opgericht door twee ondernemers uit Goes. Deze compagnie, niet te verwarren met de ‘Noordsche (of Groenlandsche) Compagnie' die van 1613 tot 1642 bestond, betrof een kartel dat zich bezig hield met de walvisvaart. De compagnie had twee schepen in de vaart, Hoope en Goes, maar genoot geen lang bestaan.

De historie van Huis Hoope is na de ondergang van de Noordse Compagnie in nevelen gehuld. Bekend is dat het pand van 1863 tot 1939 in gebruik was als brugwachterswoning.De 17de-eeuwse gevel bleef vier eeuwen grotendeels onaangetast. Alleen de ramen werden aangepast. Bij de restauratie van 1913-1916 door de stadsarchitect F.C.G. Rothuizen werd de roedeverdeling van de ramen weer verkleind. Ook werden toen enkele beschadigde blokken zandsteen vervangen en werd de hardstenen trap vernieuwd. Het pand is geheel onderkelderd. Het beeldhouwwerk op de gevel is vol verbeelding. Zo eindigen de pilasters in fantasie-Ionische kapitelen in zandsteen en zijn de vensters en het ingangspoortje voorzien van ‘gebroken' frontons, eveneens in zandsteen. Het zijn ‘maniëristische' motieven die eerder passen bij het werk van de vroeg 17de-eeuwse bouwmeester-beeldhouwer Hendrick de Keyser dan bij het classicisme uit het midden van de Gouden Eeuw.

www.youtube.com/gemeentegoes/huishoope

Oostmolen (Kloetinge)

De Oostmolen is een van de vier mooie molens in de gemeente Goes. Het is een ronde bakstenen stellingmolen uit 1704 die in Zeeuwse traditie is gewit. Hij is gedekt met dakleer en heeft een vlucht van 21,60/21,75 meter. Het is een beeldbepalende molen die op een verhoging in het mooie Kloetingse landschap staat en nog regelmatig draait. Mensen noemde hem vroeger 'De Molen van Herdink', naar de toenmalige eigenaar. 

www.youtube.com/gemeentegoes/oostmolen

De Koornbloem

Korenmolen 'de Koornbloem’ te Goes, gebouwd in 1801 als stellingmolen op de Noordelijke stadswal van Goes. Molen de Koornbloem is een authentieke stellingmolen in Goes die nog steeds af en toe als korenmolen in gebruik is. Met behulp van windkracht worden de molenstenen aangedreven en wordt er nog steeds graan gemalen tot meel zoals dat meer dan 200 jaar geleden ook werd gedaan. De molen werd tot 1967 beroepsmatig gebruikt. De molen telt 5 zolders en de hoogste top van de wiek meet +/- 34 meter (vanaf de grond gezien). Vroeger werd de molen ook gebruikt voor het pellen van gerst tot gort (pellen= ontdoen van de vlies van de gerstkorrel zodat er gort overblijft).  

Naast de molen heeft van 1809 tot 1839 ook een roskorenmolen gestaan waar met behulp van paarden graan tot meel werd vermalen. De naam Paardenweg is vermoedelijk afkomstig van deze rosmolen.

www.youtube.com/gemeentegoes/dekoornbloem

De Avontuur

De Avontuur is in 1914 gebouwd als Zeeuwse tweemastklipper op de werf van Gebroeders Geleijns te Roodevaart bij de Moerdijk.De eerste eigenaar van de Avontuur was schipper Van de Vlies uit Halsteren. Het schip was bestemd voor het vervoer van materialen voor waterstaatwerken in Zeeland en langs de kust. Het schip had dan ook een beperkt certificaat voor de kustvaart. Er werd ook wel buitenom langs de Zeeuwse kust gevaren. Deze schepen werden ook wel ”steenbonken” genoemd en waren extra zwaar gebouwd. De kubieke meter inhoud was 425 meter met een laadvermogen van 285 ton. Het laadvermogen is later opgetrokken tot 299 ton door het verhogen van de gangboorden met “kalfdekken”, genoemd naar een toenmalige minister van verkeer en waterstaat.

In 1927 werd schipper Arie Neef eigenaar. Er werd toen meer op de Rijn gevaren. De rivier op werd het schip gesleept achter een sleepboot. De rivier af werd gezeild en gesteveld. Om onder de bruggen door te kunnen werd de hoofdmast gestreken. De steng van de bezaanmast liet men zakken. Er werden o.a. kolen naar Zeeland vervoerd voor de gasfabrieken en bieten in het bietenseizoen.Schipper Neef had vier zonen, welke aan boord zijn opgegroeid. Klaas, de oudste zoon, werd later de schipper/eigenaar. De familie Neef voer veertig jaar met de Avontuur, eerst als zeilschip, later als motorvrachtschip.

In 1944 is het schip tot zinken gebracht bij het Axelse Sas in Zeeuws Vlaanderen door het terugtrekkende Duitse leger. Dit door middel van een landmijn in het ruim aan stuurboordzijde. Het schip is vrij snel gelicht, er was namelijk een enorm tekort aan transport over water. Het betekende wel het einde van de zeiltijd. Van de masten werden planken gezaagd waarvan de eerste stuurhut werd gemaakt. In 1972 wilde Klaas Neef ophouden met varen en zou het schip worden gesloopt in het kader van een saneringsregeling. Een schipper uit Groningen ruilde zijn schip met bijbetaling op de Avontuur in. Hij heeft er nooit mee gevaren, wegens ziekte heeft hij het schip in 1972 weer doorverkocht.

Restauratie en onderhoud is een doorlopend proces waarmee wij nog steeds bezig zijn. Met de “Avontuur” wordt namelijk een zeldzaam schip behouden, een grote rivierklipper van omstreeks de eeuwwisseling. Het zeldzame zit hem vooral in de overtuigende uitstraling als een zeilend vrachtschip uit die periode. Er bestaan in Nederland nog enkele tientallen casco’s van tweemast-rivierklippers, maar de exemplaren die nog herkenbaar zijn in hun oorspronkelijke staat zijn écht zeldzaam.

Er is, naast de “Avontuur”, niet één typisch Zeeuwse tweemast-rivierklipper in oorspronkelijke staat bewaard gebleven. Bijzonder is ook dat de geschiedenis van dit schip overvloedig is gedocumenteerd, waarmee een uitgebreide, degelijke publicatie tot stand is gekomen. Hierdoor krijgt het schip een veel bredere uitstraling naar de wereld van het varend erfgoed, maar ook de maritiem-wetenschappelijke wereld. De “Avontuur” neemt mede door zijn zeldzaamheid en documentatie een sleutelpositie in binnen het Nederlands varend erfgoed. 

www.youtube.com/gemeentegoes/deavontuur

Stoomtrein Goes-Borsele

Stoomtrein Goes-Borsele is vooral een rijdend museum. Met de museumtreinen kun je een nostalgische treinreis beleven op de museumspoorlijn. Een ander onderdeel is het museumdepot in Goes. Op dit terrein staan de treinen opgesteld en vanaf hier vertrekken ze voor de reis op de museumspoorlijn. Het Tractiegebouw (werkplaats) is te bezoeken om te zien hoe de vrijwilligers de treinen restaureren en onderhouden.

www.youtube.com/gemeentegoes/stoomtrein