Verdwenen kastelen in Wolphaartsdijk

Gemeentearchief
HOME  |  Rubrieken  |  Verhalen  |  Wolphaartsdijk  |  Verdwenen kastelen in Wolphaartsdijk

Verdwenen kastelen in Wolphaartsdijk

Door Allie Barth

  

Tot 1809 was Wolphaartsdijk een apart eiland met veerverbindingen naar Noord- en Zuid-Beveland. In dat jaar polderde men de Wilhelminapolder in en kwam het eiland vast te liggen aan Zuid-Beveland. Het bestond vroeger uit drie ambachten, elk met een kasteel. In Westkerkeambacht had men het slot Muiden, in Sabbinge het huidige Hoge Huis en in Oostkerkeambacht had men ook een kasteel. Van die drie is alleen het Hoge Huis in sterk gewijzigde vorm overgebleven. Het exacte bouwjaar is niet bekend, maar het geldt als het oudste kasteel van de Bevelanden, uit de tweede helft van de dertiende eeuw en eigendom van de adellijke familie Van Schenge. De geleerden van vroeger en nu twisten over de grootte. Het is wel zo, dat in tuinen aan de overkant van de weg wel Zeeuwse Moppen bij het spitten naar boven komen. De negentiende eeuwse schrijver Van der Baan wijst ook op sporen van gemetselde fundamenten in de omliggende grond en haalt volksverhalen aan van onderaardse gangen naar de kerk van Oud-Sabbinge. Die laatste verhalen moeten we maar met een korreltje zout nemen. Over bijna elk kasteel gaan ze en ook van Goes wordt verteld dat er gangen hebben gelopen van Slot Ostende naar het kasteel van 's-Heer Hendrikskinderen.

 

Leuke romantische vertelsels, maar de slappe bodemstructuur van onze streek verwijst die gangen onmiddellijk naar het rijk der fabelen. In de negentiende en twintigste eeuw verviel het kasteel tot een herenboerderij, die dan weer eind jaren zestig, begin jaren zeventig een kasteelachtig uiterlijk kreeg door de activiteiten van de Rotterdammer C.H. van Dam. Het kasteel Muiden, dateert wellicht uit dezelfde tijd als het Hoge Huis, maar het was onder een ongelukkig gesternte ontstaan. Het Westkerkeambacht inundeerde niet voor het eerst in 1376 en zo werden de resten van het kasteel eeuwenlang een baken in zee. Van het kasteel in Wolphaartsdijk zelf, is weinig bekend. Toch moet het er geweest zijn. Westelijk van de thans nog bestaande Nicolauskerk lag tot in de negentiende eeuw een vliedberg met de naam Hoogwal. Zuidlelijk daarvan lag het Stenen Hof. Deze Hoogwal moet een kunstmatige hoogte zijn geweest, bestemd voor de verdediging van het gebied. Het Stenen Hof is daar op zeker moment bijgekomen en moet als woonplaats hebben gediend voor het geslacht Van Cats. Op de eerste kadastrale kaart van Wolphaartsdijk van rond 1830 staan zowel vliedberg als de contouren van het Stenen Hof nog aangetekend.