Teloorgang

Gemeentearchief
HOME  |  Rubrieken  |  Verhalen  |  Zeeland GE - ZE  |  Teloorgang

Teloorgang

Door Allie Barth.

 

Het gaat slecht met de Zeeuwse boerderijen, tenminste als we spreken van de boerderij in zijn oude vorm, met het woonhuis los van de schuur. Een schuur die gepotdekseld is, waar je in het donker naar binnen kunt door de op de zwarte verf aangebrachte witte strepen van de schuurdeur, het klinket. Heel lang was er sprake van een uitgekiend zelfvoorzienend systeem, dat zeker zo'n vierhonderd jaar heeft bestaan. Alles op het erf had een functie. De notenboom naast de welput zorgde ervoor, dat het water in de put helder en drinkbaar bleef. De kastanjeboom, vaak bij de ingang van het erf stond er evenmin voor de sier. De bladeren werden aan de paarden gevoerd als die darmkrampen hadden. In de moestuin, die meestal door de boerin werd verzorgd, was een keur aan kruiden, die de dokter meestal werkloos maakte.

 

De groep ganzen deed dienst als plaatselijke poltieman. Was er sprake van onraad volgens deze beesten dan maakten ze dag en nacht de bewoners wakker. Hoogstam fruitbomen zorgden voor het broodnodige fruit. De boerderij was ook een baken in het landschap. Keek je op het land naar de horizon, dan kwam er altijd wel een boerderij in het vizier en aan de vorm van de makelaar in de nok van het dak kon je zien in welk gedeelte van Zeeland je was, want die vorm verschilde vaak van eiland tot eiland. Veel van dat landelijke, dat rustige en mooie is opgeofferd aan de vooruitgang. Oude boerenschuren verdwenen en werden vervangen van exemplaren van kunststof. Oude boerenwoningen werden gesloopt om plaats te maken voor het bungalowtje op het erf.

 

En wat je tegenwoordig steeds vaker zien: boerderijen verloederen. Schuren staan op instorten en als woningen leeg komen te staan omdat de boer en zijn vrouw gestorven zijn en geen opvolger hebben, dan verpaupert de boel des te sneller. Heel veel is opgeofferd aan de vooruitgang. Eerst verdween de boerenarbeider door de mechanisatie, naderhand had de boer geen centen meer om zijn hofstede te onderhouden. Wettelijke regels stelden steeds zwaardere eisen aan het onderhoud van monumenten. Geld voor restauraties is er niet meer. En zo komt het dat boerderijen in de schemer van de geschiedenis verdwijnen. Cultureel erfgoed waarvan niemand het nodig vindt om te bewaren. Ga bijvoorbeeld maar eens kijken in de Westerlandpolder op het voormalige eiland Wolphaartsdijk.