Ons volkslied

Gemeentearchief
HOME  |  Rubrieken  |  Verhalen  |  Zeeland GE - ZE  |  Ons volkslied

Ons volkslied

Door Allie Barth

 

Het Wilhelmus, ontstaan tussen 1568 en 1572, verdient een plaats in het Guiness Book of Records, als het oudste volkslied ter wereld. Maar is dat nu helemaal waar? De melodie moet ontstaan zijn in Frankrijk, tijdens het beleg van Chartres in 1568. Dichter van de Nederlandse tekst is misschien Marnix van St. Aldegonde. Vanaf 1573 verschijnt het in de historische bronnen. Bij het beleg van Haarlem zingt een soldaat het op de stadsmuur. De belegeraars antwoorden met een kanonschot, dat de man het been kost. Later dat jaar bespotten de Spanjaarden het, door het lied op een zeer treiterige deun te spelen tijdens het beleg van Alkmaar.

 

Het Wilhelmus is vooral populair op de schepen van de Geuzen. Duidelijk is dat het lied vanaf het begin aan een sterk politieke lading heeft en zich snel verspreidt in de nieuwe Nederlandse Republiek. Het wordt gespeeld bij overwinningen en intochten van de Oranjes, het verschaft moed aan het Staatse leger en het jaagt de vijand schrik aan. Heel lang is het een vrolijk lied. De plechtige wijze waarop het nu wordt gebracht is een laat negentiende eeuwse versie, toen het na lange strijd definitief het offciele Nederlandse volkslied werd. Daarvoor was "wien Neerlands bloed" vaak het officieel gebrachte lied. 

 

Al in de beginjaren waren meerdere teksten op de melodie van het Wilhelmus gezet, vaak van bedenkelijk allooi. Wat dacht u van deze? 'What wilt ghy ons vernouwen?/Ghy caemt uut Spaengien coen/ met d' ellebooch door de Mouwen/ Die Teenen door de schoen/ Het Hembde door de broecken/ bracht u Duckdalff int Landt/ Ghy meucht hem nu wel vloecken/ Hij heeft u hier geplant." Duckdalff stond voor Alva en het lied was gericht tegen Spaanse hoeren, die zich beklagen over het vertrek van de Spaanse soldaten uit de Nederlanden, zo rond 1578. Overigens op  Wiens Neerlands Bloed waren ook persiflages, zoals: Wie Neerlands Bloed in een potje doet en dan op 't vuurtje zet.