Hekserij in Veere

Gemeentearchief
HOME  |  Rubrieken  |  Verhalen  |  Veere  |  Hekserij in Veere

Hekserij in Veere

Door Allie Barth

 

Op zaterdag 14 oktober aanstaande - noteer die datum! - is het de landelijke Open Archievendag. Ook de zeeuwse archiefdiensten doen mee en laten een keur aan archiefschatten zien. Het thema van de dag is: Geloof en Bijgeloof. Hieronder alvast een voorproefje. In 1565, zo wil het verhaal, werd voor het stadhuis van Veere een heks verbrand. Een zekere Digna Robberts, in de wandeling "water en brood" geheten werd van hekserij verdacht en gevangen gezet. Nu kostte het in de vijftiende eeuw op de pijnbank doorgaans weinig moeite om verdachten tot bekentenissen te dwingen. Zo ook in dit geval. Digna bekende gemeenschap met de duivel te hebben gehad. Zo'n 25 jaar gelden, vertelde ze, werd ze tussen Middelburg en Veere aangesproken door een jongeman, geheel in het zwart gekleed, die haar wat te eten vroeg en haar volop goud en zilver beloofde wanneer zij haar ziel aan hem wou geven. Bovendien zou hij haar leren hoe er schepen op zee door haar toedoen konden vergaan. Aanvankelijk weigerde ze, maar toen Joosje Pik, alias de duivel haar dreigde tot stof te zullen vermalen, stemde ze toe.

 

Ze had God verzaakt en een verbond met de duivel gesloten, ten teken waarvan ze een vlecht van haar haren had afgesneden. De duivel had haar toen geleerd om een zalfje te maken, waarmee ze op een bundel stro in zee kon drijven om schepen te laten vergaan. Een een zeven jaar geleden had ze iemand kreupel gemaakt door hem alleen maar aan te raken. Bij Westkapelle had ze een schip met 45 man aan boord laten vergaan en een boerenmeisje had ze tot diefstal bij haar bazin verleid. Toen het meisje het geld kwam brengen, had ze het de nek gebroken. En dat waren slechts enkele voorbeelden van een lange rij misdaden, die ze volgens haar bekentenis had begaan. Het vonnis luidde: dood door verbranding op het schavot. Dat werd onmiddellijk na de uitspraak aan haar voltrokken. In de stukken stond dat de bekentenis buiten pijn van banden en ijzer was verkregen. Dat is echter maar de vraag. De meeste misdadigers begonnen meestal te vertellen, voordat ze op de pijnbank werden gelegd, maar dat was lang niet altijd het geval.