Bijbel met wapen van Goes

Gemeentearchief
HOME  |  Documenten  |  Bijbel met wapen van Goes

Bijbel met wapen van Goes

Rinus de Regt (links) en Caspar Mulders


Caspar Mulders van Historisch Museum De Bevelanden kwam langs om een bijbel met op de omslag het wapen van Goes te overhandigen. Dit was een toevallige vondst van hem in een Goese vintage winkel. Misschien viel juist zijn oog erop omdat op dat moment in het museum de huidige expositie over bijbels werd ingericht. Vanwege het Goese wapen op het omslag was de link naar het Gemeentearchief snel gemaakt, dat uiteraard interesse had.
 

Het omslag van de bijbel
 


Presentexemplaar of kerkenraadsbijbel


Rinus de Regt, vrijwilliger bij het Gemeentearchief en liefhebber van bijbels, was erbij aanwezig en kon meteen een en ander over de bijbel uit 1681 vertellen. Het boek zou een presentexemplaar geweest kunnen zijn. Boeken werden vaker als presentexemplaar gegeven. Als een drukker het wapen van een stad mocht gebruiken, moest hij daar iets tegenover stellen. Bijvoorbeeld door boeken te bezorgen. Het kan ook dat het een bijbel van de kerkenraad geweest is. Leden van de kerkenraad hadden geen eigen boek. Het zou best kunnen dat het als kerkenraadsbijbel op de plank in de kerkenraadsbank heeft gelegen.

Een kenner wil De Regt zichzelf niet noemen, maar hij houdt het wel bij. Hij weet in grote lijnen welke bijbels er zijn, welke uitgeverijen er waren, wanneer de eerste Statenbijbel verscheen en dergelijke. Regelmatig speurt hij op sites van antiquariaten naar oude bijbels. Niet om ze te verzamelen maar om te weten wat er op de markt komt, of er bijbels zijn die hij nog niet kent.

Het uitgeven van bijbels was een gouden business. Welgestelden bestelden bijbels met dure sloten, gravures en landkaarten. Een kostbare bijbel heeft meestal zes landkaarten, zoals van het land van Kanaän, een plattegrond van Jeruzalem, de woestijnreis naar Israël.


Niet luxe
 

Rinus de Regt kijkt ook met het oog van een boekbinder, een andere interesse van hem. De bijbel is in redelijke staat, maar niet helemaal compleet. Het titelblad ontbreekt en een aantal pagina's in het midden en aan het einde. Dat komt vaker voor. Dan hebben de bladen losgelegen en raken op den duur zoek. Het is wel een mooi, maar niet een heel luxe exemplaar. Zo bevat de bijbel geen kaarten en gravures.



Wat daarentegen wel weer bijzonder is, is dat op het achterschutblad de naam J.G. De Witt Hamer staat gekrabbeld. Dat zou mr. Jan Gerard de Witt Hamer (1767-1850) kunnen zijn, pensionaris, raad en secretaris van Goes of mr. Jan Gerard de Witt Hamer (1839-1910), burgemeester van Goes.
 


De tentoonstelling Het Boek der Boeken. Nederlandse Bijbels door de eeuwen heen is te zien t/m 30 maart 2017. Informatie over de tentoonstelling op de site van het museum: http://www.hmdb.nl/wisselexpositie-boek-der-boeken.html


November 2016