HOME  |  Bestuur en Organisatie  |  Hoe werkt de gemeente?

Hoe werkt de gemeente?

Het parlement heeft bepaald dat alle gemeenten in Nederland dualistisch werken. Dat betekent een heldere taakverdeling en gescheiden verantwoordelijkheden voor raadsleden en collegeleden. Het gaat erom dat u meer zicht krijgt op het bestuur van uw gemeente en dat u weet waarvoor u bij wie moet zijn. Op die manier kunt u meer invloed hebben op het beleid van de gemeente.

De gemeenteraad

De gemeenteraad wordt direct gekozen door de bewoners en is daarom de 'baas' in de gemeente. De raad benoemt de wethouders, die samen met de burgemeester het college vormen. De raad bepaalt het beleid (op hoofdlijnen, dus niet in detail) en neemt de belangrijkste beslissingen, bijvoorbeeld de vaststelling van een bestemmingsplan. Het college van burgemeester en wethouders vormt het dagelijks bestuur van de stad. Zij is verantwoordelijk voor de voorbereiding en uitvoering van de besluiten van de gemeenteraad. Voorbeelden hiervan zijn het realiseren van stadsvernieuwingsprojecten en het verstrekken van subsidies aan instellingen en organisaties. Het college heeft echter ook eigen bevoegdheden en verantwoordelijkheden, zoals het verlenen van vergunningen, het benoemen van ambtenaren en het verkopen van grond. De raadsvergadering is dé plaats voor het openbare politieke debat. In de raad wordt over de politiek relevante zaken van de gemeente gesproken en besloten.

Raadsleden en Goesenaren

Door de veranderde taakverdeling, hebben leden van de gemeenteraad meer tijd voor u. Zij hoeven minder stapels papier door te werken, kunnen zich minder meer met details van beleid bezighouden en kunnen daardoor meer in de stad en de wijken aanwezig zijn. Ze kunnen beter dan vroeger weten wat er leeft in de stad. En dat is voor hun werk uiteraard erg belangrijk.

Goese raadsleden zijn regelmatig aanwezig op informatie- en bewonersavonden van de gemeente zoals een inspraakavond op een bestemmingsplan of een bewonersavond. De kennis die raadsleden opdoen tijdens deze bijeenkomsten gebruiken ze bij het maken van nieuw beleid of de controle op staand beleid. Raadsleden hebben de verantwoordelijkheid om zich bij hun werk te laten leiden door de vraag wat goed is voor de hele stad (het algemeen belang).

De wethouder is geen raadslid

De wethouder is niet langer lid van de raad. Hij of zij stemt niet langer meer mee over zijn of haar eigen voorstellen en hoeft de eigen besluiten niet te controleren als raadslid. Geheel nieuw is dat de wethouder van buiten de gemeente kan komen. Daardoor komen veel meer mensen in aanmerking om wethouder te worden.

In raadscommissies waarin veel van de besluiten die door de gemeenteraad worden genomen, worden voorbereid, hebben de wethouders ook een andere rol. Waren zij aanvankelijk voorzitter van die commissies, nu wordt het voorzitterschap vervuld door een raadslid en wordt de wethouder uitgenodigd om informatie te geven of verantwoording af te leggen. Door deze maatregelen ontstaat meer afstand tussen de raad en het college. 

Wat doet het college?

Het college van burgemeester en wethouders vormt het dagelijks bestuur van de gemeente. De burgemeester is voorzitter. Zij wordt daarbij ondersteund door de gemeentesecretaris. Het college is verantwoordelijk voor de voorbereiding en uitvoering van alle besluiten van de gemeenteraad. Het college heeft ook eigen verantwoordelijkheden, zoals onder punt 1 al genoemd.

Een aantal bevoegdheden waarover vroeger de raad de eindbeslissing nam, zijn door de nieuwe wet aan het college toegewezen. Zo is het college nu de baas over de ambtelijke organisatie. Verder gaat dat om:

  • het voeren van rechtszaken namens de gemeente
  • het voorbereiden van de civiele verdediging
  • het sluiten van alle privaatrechtelijke overeenkomsten (zoals de aanschaf van een gebouw in de stad of het sluiten van overeenkomsten met particulieren)
  • het organiseren van de jaarmarkten en de gewone (week)markten.

Het college vergadert eenmaal per week op dinsdag. Deze vergaderingen zijn niet openbaar.

Wat doet de gemeenteraad?

De gemeenteraad is het hoogste orgaan binnen een gemeente. De raad wordt voorgezeten door de burgemeester, de heer H. Klitsie en indien hij verhinderd is, door een raadslid als vicevoorzitter van de raad.

De burgemeester wordt in zijn rol als voorzitter van de raad bijgestaan door de griffier, mevrouw Barbara van Doornum. Wethouders worden door de raad uitgenodigd om informatie te geven of verantwoording af te leggen over gemaakte keuzes.

De raad stelt vast welke doelstellingen gehaald moeten worden en controleert of het college deze doelstellingen ook haalt. Daarbij zal de raad haar eigen raadsagenda opstellen.
Kortom: het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van de stad, de raad bepaalt de richting en controleert; rekening houdend met de verzamelde signalen en informatie uit de samenleving.

De raad kan voor deze taken gebruik maken van allerlei wettelijke mogelijkheden. Zij heeft het recht om beleidsvoorstellen van het college te wijzigen (recht van amendement), het recht om met eigen voorstellen te komen (het recht van initiatief), het recht om over een niet geagendeerd onderwerp te debatteren (recht van interpellatie), het recht om zelf onderzoeken te doen of te laten doen, het recht om schriftelijk en mondeling vragen te stellen. Deze rechten zijn voor veel raadsleden niet onbekend, maar nu zijn ze nadrukkelijk als wettelijke rechten opgenomen vergelijkbaar met de rechten van de leden van de Tweede Kamer in Den Haag. Elk raadslid heeft bovendien het recht op ambtelijke ondersteuning en de raad als geheel heeft een griffier die de gemeenteraad ondersteunt.

Voor een extra mogelijkheid om door middel van onafhankelijke onderzoeken de uitvoering van het beleid te controleren moet iedere gemeente een rekenkamer of een rekenkamerfunctie inrichten. Deze gaat na of de gemeente haar doelen heeft bereikt en hoeveel geld dat heeft gekost. Dit moet leiden tot een betere gemeentelijke dienstverlening en een betere besteding van overheidsgeld.

De raadsvergaderingen zijn openbaar.

De burgemeester

De burgemeester wordt op aanbeveling van de raad benoemd door de Koning. De burgemeester is voorzitter van het college èn de raad. In het college heeft de burgemeester een centrale rol omdat hij moet zorgen voor de eenheid van het collegebeleid. Als voorzitter van de raad heeft de burgemeester geen stemrecht. Hij wordt bij afwezigheid vervangen door een raadslid. De burgemeester moet de kwaliteit in de verhouding tussen bestuur en burgers bewaken.